Online groeit de invloed van de zogenoemde manosphere. Jongens en jonge mannen krijgen dagelijks filmpjes te zien over dominantie, geld, vrouwen, status en het vermeende herstel van “echte mannelijkheid”. Namen als Andrew Tate, moge Allah hem leiden, keren steeds terug. Voor sommigen begint het met sport, discipline of financiële ambitie, maar het kan zeker ook eindigen in minachting, wantrouwen en een hard beeld van vrouwen.

Dat is geen klein online verschijnsel meer. Hulpverleners signaleren dat bepaalde jongens met grensoverschrijdend gedrag sterk zijn beïnvloed door deze online wereld. De kern daarvan is vaak niet kracht, maar gekwetstheid, onzekerheid en een zoektocht naar erkenning. Juist daarom moeten we helder zijn. De islam biedt jongens en mannen werkelijk richting, maar niet door hen te leren vrouwen te kleineren, te controleren of als bezit te behandelen.

Een islamitische naam is geen theologische goedkeuring

Andrew Tate mag zichzelf toeschrijven aan de islam, zoals ieder mens zichzelf een moslim kan noemen. Over zijn innerlijk oordelen wij niet, want dat behoort tot Allah. Maar een persoonlijke religieuze identificatie betekent niet dat alles wat iemand zegt, verkoopt of normaliseert daardoor islamitisch wordt.

De islam is geen merk dat door een bekende online persoonlijkheid kan worden ingevuld naar eigen smaak. Zij wordt gekend uit de Koran, de Sunnah en het begrip van de geleerden. Niet uit virale filmpjes, persoonlijke rijkdom, luxe auto’s of een miljoenenpubliek.

Een man kan dus moslim zijn en tegelijk uitspraken doen die botsen met islamitische omgangsvormen. Hij kan zich vergissen, zondigen of spreken vanuit een cultuur van internet en geld, in plaats van vanuit kennis en godsvrees. Zijn bekendheid maakt hem geen religieuze autoriteit. Zijn volgers vormen geen bewijs voor theologisch draagvlak.

Wie de islam serieus neemt, vraagt niet: “Wie zegt het?” Maar: “Waar is het bewijs?”

Qiwaamah is een plicht, geen machtspositie

Een veelgebruikte term in dit debat is qiwaamah. Allah zegt:

الرجال قوامون على النساء

Mannen dragen verantwoordelijkheid voor vrouwen. Dat vers is geen trofee voor wie macht zoekt. Het is een zware opdracht voor wie bereid is te dienen, te beschermen, onderhoud te bieden, rechtvaardig te zijn en rekenschap af te leggen.

Qiwaamah betekent niet dat een man altijd gelijk heeft. Het betekent niet dat hij de vrouw geen stem geeft. Het betekent niet dat hij haar rechten kan beperken omdat hij boos, onzeker of jaloers is. En het betekent zeker niet dat hij haar mag vernederen om zich mannelijk te voelen.

De man die zich beroept op qiwaamah moet juist eerst naar zichzelf kijken. Draagt hij financieel bij wanneer hij daartoe in staat is? Is hij betrouwbaar? Kan hij zijn woede beheersen? Beschermt hij de eer en rust van zijn gezin? Raadpleegt hij zijn vrouw? Komt hij zijn beloften na?

Dat is mannelijkheid in islamitische zin.

Kracht zonder rahmah wordt hardheid

De Profeet ﷺ was de beste van de mensen voor zijn vrouwen en zijn gezin. Hij zei:

خيركم خيركم لأهله وأنا خيركم لأهلي

“De besten onder jullie zijn degenen die het beste zijn voor hun gezinnen, en ik ben de beste van jullie voor mijn gezin.”

Daarom is het vreemd wanneer iemand vrouwen minacht en vervolgens beweert de mannelijke kracht te herstellen. Wie zijn kracht alleen kan bewijzen door iemand anders klein te maken, heeft zijn eigen zwakte nog niet overwonnen. De islam leert ons kracht, maar ook rahmah, barmhartigheid. Zij leert ons leidinggeven, maar ook overleg. Zij leert ons grenzen, maar ook rechtvaardigheid. Zij leert ons eergevoel, maar verbiedt onrechtvaardige achterdocht en onderdrukking.

Allah zegt:

وعاشروهن بالمعروف

“En leef met hen samen op een goede en passende wijze.”

Dat maʿruf is niet beperkt tot het juridische minimum. Het gaat om respect, bescherming, zachtheid, betrouwbaarheid en goede omgang. De Maliki geleerden benadrukten dat omgang binnen het huwelijk mede wordt beoordeeld naar wat in een tijd en samenleving redelijk, eervol en passend is.

Jongeren verdienen betere voorbeelden

Veel jongens zoeken online niet werkelijk naar haat. Zij zoeken naar richting. Zij willen weten hoe zij kunnen groeien, verantwoordelijkheid dragen, een gezin opbouwen en standvastig blijven in een verwarrende tijd. Maar een jongen die alleen leert dat vrouwen een gevaar zijn, zal geen gezonde man worden. Een jongen die alleen leert dat geld zijn waarde bepaalt, zal nooit innerlijke rust vinden. En een jongen die denkt dat controle hetzelfde is als leiderschap, zal zichzelf en anderen beschadigen.

Wij moeten hen betere voorbeelden bieden. Mannen die sterk zijn zonder arrogant te worden. Mannen die hun gezinnen beschermen zonder te overheersen. Mannen die succes nastreven zonder hun ziel te verkopen. Mannen die Allah vrezen wanneer niemand kijkt. Dat is geen zwakke vorm van mannelijkheid. Dat is de moeilijkste en hoogste vorm ervan.

De manosphere biedt vaak een snelle identiteit. De islam vormt een mens.

Bronnen: NOS over de invloed van de manosphere op jongens en jongemannen, onderzoek over het online gedrag en smartphonegebruik van jongeren.